Hoe bewaakt een RvC of RvT de continuïteit bij onverwacht vertrek van een bestuurder
Bij onverwacht vertrek van een bestuurder bewaakt een RvC of RvT de continuïteit door direct de statutaire regeling voor belet en ontstentenis te activeren, kritieke besluiten en bevoegdheden in kaart te brengen, tijdelijke bestuurlijke leiding formeel te organiseren en één communicatielijn af te spreken. De raad houdt toezicht en vervult zijn werkgeversrol, maar neemt de bestuursfunctie niet informeel over. Tegelijk start hij een zorgvuldige herijking van het profiel en de procedure voor definitieve opvolging.
De eerste dagen vragen snelheid, maar geen improvisatie buiten de governance. Een vacante bestuurspositie raakt onder meer tekenbevoegdheid, financiële besluitvorming, externe verantwoording, medezeggenschap en het vertrouwen van medewerkers en partners. De precieze route hangt af van rechtsvorm, statuten, reglementen, sectorregels en de oorzaak van het vertrek.
Bepaal eerst wat juridisch en feitelijk aan de hand is
Maak onderscheid tussen tijdelijk belet en definitieve ontstentenis. Ziekte, schorsing of tijdelijke onbereikbaarheid kan een andere route vragen dan ontslag, overlijden of vrijwillig vertrek. Business.gov.nl wijst erop dat rechtspersonen in hun statuten moeten vastleggen wie besluiten neemt wanneer een bestuurder tijdelijk of blijvend niet kan deelnemen.
Beperk de eerste kring tot de personen die nodig zijn om feiten, formele bevoegdheden en directe risico’s vast te stellen. Bescherm medische, arbeidsrechtelijke en andere vertrouwelijke informatie. Deel intern en extern alleen wat noodzakelijk en bevestigd is.
Activeer de formele continuïteitsregeling
| Moment | Benodigde actie | Verantwoordelijke rol |
| Eerste uren | Feiten bevestigen, statuten en reglementen raadplegen, bevoegdheden veiligstellen | Voorzitter raad met secretaris en juridisch advies |
| Eerste dag | Tijdelijke besluitroute vaststellen en kritieke dossiers verdelen | Voltallige RvC of RvT en resterend bestuur |
| Eerste drie dagen | Interne en externe communicatie, toezichthouders en financiers waar nodig informeren | Aangewezen woordvoerder en bevoegde organen |
| Eerste weken | Tijdelijke leiding beoordelen, profiel herijken en opvolgingsproces starten | Voltallige raad binnen werkgeversrol |
De Nederlandse Corporate Governance Code 2025 verlangt voor beursvennootschappen een gedegen opvolgingsplan voor bestuurders en commissarissen. Ook waar die code niet rechtstreeks geldt, is de achterliggende vraag bruikbaar: kan de organisatie aantoonbaar doorbesturen wanneer een sleutelpersoon onverwacht wegvalt?
Maak een continuïteitskaart voor de komende weken
Breng niet alleen lopende agenda’s in beeld. Kijk naar besluiten die formeel een bestuurder vragen, externe deadlines, contracten, financieringsvoorwaarden, kwaliteit en veiligheid, personele dossiers, communicatie en relaties met toezichthouders of aandeelhouders. Noteer per dossier wie bevoegd is, welke informatie ontbreekt en wanneer uitstel schade veroorzaakt.
| Continuïteitsvraag | Voorbeeld van bewijs | Mogelijke maatregel |
| Welke besluiten kunnen niet wachten | Besluitkalender, convenanten, wettelijke termijnen | Tijdelijk mandaat of extra bestuursvergadering |
| Welke bevoegdheid valt weg | Statuten, procuratie, bankvolmachten, reglementen | Formele waarneming en aanpassing van autorisaties |
| Waar zit relationeel risico | Belangrijke financiers, cliënten, partners en medezeggenschap | Vast aanspreekpunt en gerichte briefing |
| Welke informatie zat bij één persoon | Dossiers, contacten, informele afspraken en wachtwoorden | Dossierherstel, overdracht en toegangscontrole |
Kies bewust tussen interne waarneming en externe interim leiding
Een interne waarnemer kent de organisatie en kan snel starten. De keerzijde is dat andere verantwoordelijkheden blijven liggen of dat een tijdelijke machtsverhouding moeilijk terug te draaien is. Een externe interim bestuurder brengt ervaring en onafhankelijkheid mee, maar vraagt een scherp mandaat en snelle toegang tot informatie en relaties.
Beoordeel voor de tijdelijke oplossing minimaal de formele benoembaarheid, onafhankelijkheid, beschikbare tijd, kennis van de belangrijkste risico’s en het vermogen om later zorgvuldig over te dragen. Leg vast of de opdracht uitsluitend continuïteit betreft of ook verandering mag omvatten. Voorkom dat de tijdelijke bestuurder feitelijk het profiel voor de vaste opvolger bepaalt.
Blijf als raad uit de bestuursstoel
De raad mag in een noodsituatie intensiever vergaderen, kortere rapportagelijnen afspreken en binnen zijn bevoegdheden sneller besluiten. Dat maakt hem nog geen dagelijks bestuur. De Governancecode Zorg 2022 bepaalt voor zorgorganisaties expliciet dat de raad van toezicht geen bestuursverantwoordelijkheden overneemt. Een toezichthouder kan daar bovendien niet aftreden om direct of binnen drie jaar als interim bestuurder van dezelfde zorgorganisatie op te treden.
Als een toezichthouder operationele taken oppakt zonder formele basis, ontstaat onduidelijkheid over aansprakelijkheid, toezicht en verantwoording. Organiseer tijdelijke bestuurlijke bevoegdheid daarom via de daarvoor bedoelde statutaire en juridische route.
Communiceer feitelijk en in een vaste volgorde
- Informeer eerst de organen en functionarissen die een formele rol hebben bij het vertrek of de waarneming.
- Geef medewerkers duidelijkheid over aanspreekpunten, besluitvorming en wat voorlopig niet verandert.
- Stem boodschappen aan cliënten, klanten, financiers, partners en toezichthouders op elkaar af.
- Benoem alleen bevestigde feiten over de reden van vertrek en respecteer vertrouwelijkheid.
- Plan een volgend communicatiemoment, ook wanneer nog niet alle antwoorden beschikbaar zijn.
Zwijgen kan geruchten versterken, maar te veel detail kan rechten en relaties schaden. Een korte boodschap over continuïteit, tijdelijke governance en het vervolg is vaak waardevoller dan speculatie over oorzaken.
Start de definitieve opvolging zonder overhaast profiel
Gebruik het onverwachte vertrek niet automatisch als bewijs dat hetzelfde type bestuurder opnieuw nodig is. Onderzoek welke opgave de organisatie de komende jaren heeft, wat de tijdelijke fase zichtbaar maakt en welke samenstelling van het bestuur daarbij past. Betrek wettelijke en statutaire benoemingsrechten en medezeggenschap tijdig.
Een acute situatie kan druk geven om de waarnemer direct vast te benoemen. Houd tijdelijke prestatie en structurele geschiktheid uit elkaar. De vaste functie kan andere eisen stellen aan strategische ontwikkeling, samenwerking en langere termijn leiderschap dan de eerste stabilisatiefase.
Evalueer na herstel van de continuïteit
Kijk na enkele maanden terug op de snelheid en kwaliteit van besluiten, de werking van de belet- en ontstentenisregeling, informatievoorziening, communicatie en opvolgingsplanning. Werk statuten of reglementen bij als bevoegdheden onduidelijk bleken. Maak ook zichtbaar welke kennis en relaties te sterk bij één persoon waren geconcentreerd.
Hoe helpt Delfin
Delfin helpt raden om de tijdelijke leiderschapsvraag en het profiel voor definitieve opvolging uit elkaar te houden. Via interim management kan snel passende bestuurlijke capaciteit worden gevonden. Met executive search begeleidt Delfin vervolgens een zorgvuldig proces voor de structurele benoeming, passend bij de toekomstige opgave.
Veelgestelde vragen
Kan de voorzitter van de RvC of RvT tijdelijk besturen
Alleen als de geldende wet, statuten en sectorregels een formele route bieden en de gevolgen voor toezicht en onafhankelijkheid zorgvuldig zijn geregeld. Informeel taken overnemen is geen veilige oplossing. In de zorg stelt de Governancecode Zorg aanvullende grenzen.
Moet direct een interim bestuurder worden benoemd
Niet altijd. Bij een meerhoofdig bestuur kan tijdelijke taakverdeling voldoende zijn. De keuze hangt af van formele bevoegdheden, risico’s, werkdruk, duur en de beschikbaarheid van geloofwaardige interne waarneming.
Wanneer begint de search naar een vaste opvolger
Begin zodra de continuïteit voldoende is gestabiliseerd om het profiel zorgvuldig te herijken. Wacht niet onnodig, maar kopieer ook niet onder tijdsdruk het oude profiel.
Neem contact op met Mark Simons.