Als niemand je tegenspreekt, moet je je dan zorgen maken?

Hoe creëer je als leider een omgeving waarin mensen zich écht durven uitspreken?

Tijdens Vuurmeesters op Landgoed Heerdeberg gingen we hierover met elkaar in gesprek. Niet alleen vanuit modellen en mooie intenties, maar vooral vanuit de dagelijkse praktijk van leiderschap. Want zeggen dat alles bespreekbaar is, betekent nog niet dat mensen ook daadwerkelijk alles durven zeggen.

Welke waarheid bereikt de vergadertafel niet?

Joriene Beks nam ons mee in leidinggeven aan psychologische veiligheid. Over inclusie en diversiteit, open communicatie, presteren, uitdagen en veerkracht.

Psychologische veiligheid wordt nogal eens verward met een omgeving waarin iedereen zich prettig voelt en confrontaties worden vermeden. Maar echte veiligheid schuurt soms. Ze ontstaat wanneer mensen een afwijkende mening kunnen geven, fouten bespreekbaar durven maken en kritische vragen kunnen stellen – zonder bang te zijn daarna buiten de groep te vallen.

Dat vraagt veel van leiders. Niet alleen luisteren wanneer het antwoord bevalt, maar juist ruimte maken voor wat ongemakkelijk is.

Kunnen mensen binnen jouw organisatie anders denken én erbij blijven horen? Welke informatie bereikt jou te laat – of helemaal niet? Durven medewerkers ter discussie te stellen wat in de loop der jaren vanzelfsprekend is geworden? En komt de juiste informatie, op het juiste moment, op de juiste tafel?

Het zijn vragen waarop geen eenvoudig antwoord bestaat. Maar het zijn wel de vragen die leiders zichzelf moeten blijven stellen.

Geen congresstand, maar een echt gesprek

De compacte setting van Vuurmeesters bood volop ruimte voor ontmoeting en verdieping. Geen zaal vol mensen in de luisterstand, maar open gesprekken over herkenning, twijfel, dilemma’s en verschillende perspectieven.

Juist daarin werd psychologische veiligheid direct zichtbaar. Niet als abstract begrip, maar als iets wat ontstaat wanneer mensen bereid zijn zich uit te spreken, naar elkaar te luisteren en hun eigen overtuigingen opnieuw te onderzoeken.

Leiderschap wordt zichtbaar als het spannend wordt

Na alle gesprekken was het tijd om leiderschap ook fysiek te ervaren. Lars Goessen en zijn team van Boxchainge lieten ons kennismaken met bokstherapie.

Wat gebeurt er wanneer iemand jouw ruimte binnenkomt? Neem je positie in of stap je terug? Voel je waar je grens ligt? Kun je die grens duidelijk aangeven zonder de verbinding te verliezen? En hoeveel vertrouwen heb je nodig om een ander werkelijk ruimte te geven?

Het leverde waardevolle inzichten op. En beelden die soms verdacht veel weg hadden van een uit de hand gelopen directievergadering.

Ruimte geven vraagt kracht

Gelukkig bleek er van een uit de hand gelopen klantevent geen sprake. Wél van een avond waarop leiderschap van verschillende kanten werd bekeken én ervaren.

Precies die combinatie maakte Vuurmeesters bijzonder: inhoud, ontmoeting, reflectie en ervaring. In een open, ontspannen en heerlijk informele sfeer.

Dank aan alle Vuurmeesters die erbij waren en bereid waren hun ervaringen, vragen en twijfels te delen. Dank aan Joriene Beks voor haar scherpe inzichten en aan Lars Goessen en het team van Boxchainge voor het letterlijk en figuurlijk voelbaar maken van leiderschap.

Leiderschap gaat niet alleen over richting geven. Misschien begint het wel met het creëren van ruimte: de ruimte waarin anderen zich durven uitspreken, tegendenken en bijdragen. Ook – of juist – wanneer dat ongemakkelijk wordt.

Want organisaties komen pas werkelijk in beweging als leiders niet alleen zelf het woord nemen, maar ervoor zorgen dat ook de stemmen die minder gemakkelijk doorklinken worden gehoord.